OKB Nedir?
Hepimizin zaman zaman aklına istemediğimiz düşünceler gelebilir. Bazen kapıyı kilitleyip kilitlemediğimizden şüphe eder, bazen de yaptığımız bir şeyin yanlış sonuçlara yol açabileceğinden endişeleniriz.
Ancak bazı kişiler için bu düşünceler gelip geçici olmaktan çıkar. Kişi, istemediği hâlde zihnine tekrar tekrar gelen düşüncelerle uğraşabilir ve bunların yarattığı kaygıyı azaltmak için belirli davranışları tekrarlama ihtiyacı hissedebilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişinin istemediği hâlde zihnine gelen, sıkıntı yaratan düşünceler, imgeler veya dürtülerle (obsesyonlar) ve bunlara karşı geliştirdiği tekrarlayıcı davranışlar ya da zihinsel eylemlerle (kompulsiyonlar) kendini gösterebilir.
OKB'nin Belirtileri Nelerdir?
OKB'de görülebilen belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir:
- Kirlenme, mikrop bulaşması veya hastalanma konusunda yoğun endişe
- Kapı, ocak veya elektrikli cihazları tekrar tekrar kontrol etme
- Bir şeylerin yanlış, eksik veya düzensiz olduğu hissinden kurtulamama
- Kendisine ya da başkalarına zarar verebileceğine ilişkin istenmeyen düşünceler
- Rahatsız edici düşünceleri etkisizleştirmek için içinden belirli sözleri veya duaları tekrarlama
- Emin olabilmek için sürekli güvence arama
- Tekrarlayan düşünce ve davranışlar nedeniyle günlük yaşamda zaman kaybetme veya zorlanma
OKB'de her zaman dışarıdan fark edilen davranışlar bulunmayabilir. Bazı kişiler yaşadıkları güçlüğü daha çok zihinsel tekrarlar, sürekli sorgulama ve emin olmaya çalışma şeklinde deneyimleyebilir.
Bu belirtilerden birkaçını yaşamak tek başına OKB yaşandığı anlamına gelmez. Belirtilerin ne kadar zaman aldığı, yarattığı sıkıntı ve günlük yaşam üzerindeki etkileri birlikte değerlendirilmelidir.
OKB ve Psikolojik Destek
OKB'de zorlayıcı olan yalnızca istenmeyen düşüncelerin ortaya çıkması değildir. Kişinin bu düşüncelere yüklediği anlam, onlardan kurtulma çabası ve sürekli emin olma ihtiyacı da yaşadığı güçlüğün devam etmesinde etkili olabilir.
Psikolojik görüşmelerde kişinin yaşadığı düşünceleri nasıl değerlendirdiği, kaygıyla baş etmek için geliştirdiği davranışlar ve bunların günlük yaşamına etkileri ele alınabilir.
OKB'nin değerlendirilmesinde belirtilerin özellikleri ve kişinin ihtiyaçları dikkate alınır. Bu alanda özellikle bilişsel davranışçı yaklaşım kapsamında kullanılan maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) yönteminin bilimsel desteği bulunmaktadır. Gerektiğinde psikiyatri uzmanının değerlendirmesi ve önerdiği ilaçlar da sürecin bir parçası olabilir.
